TRIDUUM PASCHALNE

Od Wielkiego Czwartku Kościół rozpoczyna uroczyste obchody Triduum Paschalnego, w czasie którego będzie wspominać mękę, śmierć i Zmartwychwstanie Pana naszego – Jezusa Chrystusa.


 Wielki Czwartek

Wieczorem w kościołach parafialnych i zakonnych rozpoczyna się, inaugurująca Triduum Paschalne, Msza Wieczerzy Pańskiej. Przed rozpoczęciem liturgii opróżnia się tabernakulum. Pozostanie ono puste aż do Nocy Zmartwychwstania Pańskiego.

Msza Święta w Wielki Czwartek jest dziękczynieniem za ustanowienie Eucharystii i kapłaństwa służebnego. Ostania Wieczerza, którą Jezus spożywał z apostołami, była tradycyjną ucztą paschalną, przypominającą wyjście Izraelitów z niewoli egipskiej. Wszystkie gesty i słowa Jezusa, błogosławieństwo chleba i wina nawiązują do żydowskiej tradycji.

Jednak Chrystus nadał tej uczcie nowy sens. Mówiąc, że poświęcony chleb jest Jego Ciałem, a wino Krwią, ustanowił Eucharystię. Równocześnie nakazał apostołom: „To czyńcie na Moją pamiątkę”. Tradycja upatruje w tych słowach ustanowienie służebnego kapłaństwa, szczególne włączenie apostołów i ich następców w jedyne kapłaństwo Chrystusa.

W liturgii po raz pierwszy od Środy Popielcowej (nie licząc uroczystości św. Józefa) śpiewa się hymn „Chwała na wysokości Bogu”. Po homilii (w niektórych kościołach, katedrach) ma miejsce obrzęd umywania nóg. Główny celebrans (przeważnie jest to przełożony wspólnoty – biskup, proboszcz, przeor), umywa i całuje stopy dwunastu mężczyznom. Przypomina to gest Chrystusa i wyraża prawdę, że Kościół, tak jak Chrystus, jest nie po to, żeby mu służono, lecz aby służyć.

Po Mszy Świętej rusza procesja do tzw. ciemnicy. Tam rozpoczyna się adoracja Najświętszego Sakramentu. Wymownym znakiem odejścia Jezusa, który po Ostatniej Wieczerzy został pojmany, jest ogołocenie centralnego miejsca świątyni, czyli ołtarza. Aż do Wigilii Paschalnej ołtarz pozostaje bez obrusa, świec i wszelkich ozdób.

Wielki Piątek

Tego dnia po południu odprawiana jest niepowtarzalna wielkopiątkowa Liturgia Męki Pańskiej. Celebrans i asysta wchodzą w ciszy po zakończonym nabożeństwie Drogi Krzyżowej i przed ołtarzem przez chwilę leżą krzyżem, a po modlitwie wstępnej czytane jest proroctwo o Cierpiącym Słudze Jahwe i fragment Listu do Hebrajczyków. Następnie następuje odczytanie opisu Męki Pańskiej według św. Jana. Po homilii w bardzo uroczystej modlitwie wstawienniczej Kościół poleca Bogu siebie i cały świat, wyrażając w ten sposób pragnienie samego Chrystusa: aby wszyscy byli zbawieni. Szczególnie przejmujące są modlitwy o jedność chrześcijan, prośba za niewierzących i za Żydów. Centralnym wydarzeniem liturgii wielkopiątkowej jest adoracja Krzyża. Zasłonięty fioletowym suknem Krzyż wnosi się przed ołtarz. Celebrans stopniowo odsłania ramiona Krzyża i śpiewa trzykrotnie: „Oto drzewo Krzyża, na którym zawisło zbawienie świata”, na co wierni odpowiadają: „Pójdźmy z pokłonem”. Po liturgii Krzyż zostaje w widocznym i dostępnym miejscu, ale można go adorować tylko przez skłon głowy pozostając w ławkach. Zalecenia sanitarne. Po adoracji Krzyża z ciemnicy przynosi się Najświętszy Sakrament i wiernym udzielana jest Komunia Święta. Ostatnią częścią liturgii Wielkiego Piątku jest procesja do Grobu Pańskiego. Na ołtarzu umieszczonym przy Grobie lub na specjalnym tronie wystawia się Najświętszy Sakrament w monstrancji okrytej białym przejrzystym welonem – symbolem całunu, w który owinięto ciało zmarłego Chrystusa. Cały wystrój tej kaplicy ma kierować uwagę na Ciało Pańskie. W wielu kościołach przez całą noc trwa adoracja.

 Namaszczenie figury Ciała Jezusa

Według Marka trzy kobiety zatroszczyły się o namaszczenie ciała Jezusa po szabacie. Po zachodzie słońca nakupiły wonności. Przeczekały noc i poszły do grobu. Opłakiwanie zmarłego przy grobie należało do zwyczaju żydowskiego. Maria Magdalena razem z Marią, matką Józefa, były przy pogrzebie i widziały, gdzie złożono ciało Jezusa. Po namaszczeniu ciało Jezusa owinięto w szatę zwaną tahrichim – w kulturze żydowskiej zmarłego nie ubiera się w codzienny strój, a w szatę z najtańszego białego płótna.

 U Żydów pogrzeby odbywają się w ciągu doby od śmierci, ale w przypadku Jezusa trzeba było działać natychmiast by nie naruszyć świętości szabasu.            

Wielka Sobota

Obrzędy Wielkiej Soboty rozpoczyna liturgia światła. Na zewnątrz kościoła kapłan święci ogień, od którego następnie zapala się Paschał – symbol Zmartwychwstałego Chrystusa. Na paschale kapłan żłobi znak krzyża, wypowiadając słowa: „Chrystus wczoraj i dziś, początek i koniec, Alfa i Omega. Do Niego należy czas i wieczność, Jemu chwała i panowanie przez wszystkie wieki wieków. Amen”. Umieszcza się tam również pięć ozdobnych czerwonych gwoździ, symbolizujących rany Chrystusa oraz aktualną datę. Następnie Paschał ten wnosi się do okrytej mrokiem świątyni, a wierni zapalają od niego swoje świece, przekazując sobie wzajemnie światło. Niezwykle wymowny jest widok rozszerzającej się jasności, która w końcu wypełnia cały kościół. Zwieńczeniem obrzędu światła jest uroczysta pieśń (Pochwała Paschału) – Exultet, która zaczyna się od słów: „Weselcie się już zastępy Aniołów w niebie! Weselcie się słudzy Boga! Niech zabrzmią dzwony głoszące zbawienie, gdy Król tak wielki odnosi zwycięstwo!”.

Celebrans dokonuje poświęcenia wody, która przez cały rok będzie służyła przede wszystkim do chrztu. Czasami, na wzór pierwotnych wspólnot chrześcijańskich, w noc paschalną chrzci się katechumenów, udzielając im zarazem bierzmowania i pierwszej Komunii Świętej. Wszyscy wierni odnawiają swoje przyrzeczenia chrzcielne wyrzekając się grzechu, Szatana i wszystkiego, co prowadzi do zła oraz wyznając wiarę w Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego. Liturgia kończy się Eucharystią która, oznajmia, że Chrystus zmartwychwstał i zwyciężył śmierć.   

Noc Paschalna

 Ta noc paschy to największe święto chrześcijańskie, pierwszy dzień tygodnia, uroczyście obchodzony w każdą niedzielę przez cały rok. Apostołowie świętowali tylko Wielkanoc i każdą niedzielę, która jest właśnie pamiątką Nocy Paschalnej. Dopiero z upływem wieków zaczęły pojawiać się inne święta i okresy przygotowania aż ukształtował się obecny rok liturgiczny, który jednak przechodzi różne zmiany.

Niedziela Zmartwychwstania-Rezurekcja

Rezurekcja to poranna msza odprawiana w pierwszy dzień świąt, czyli w Wielkanoc. To uroczyste nabożeństwo połączone jest z procesją, a jego celem jest obwieszczenia światu dobrej nowiny o zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa.